“ห้องเรียนไม่ครู ความรู้ไม่มีกำแพง” ห้องเรียนชาวนาโรงเรียนบ้านสร้างโหง่น

“ห้องเรียนไม่ครู ความรู้ไม่มีกำแพง”  ห้องเรียนชาวนาโรงเรียนบ้านสร้างโหง่น

 วันที่ 31 กรกฎาคม ที่ผ่านมา โรงเรียนบ้านสร้างโหง่น ตำบลหนองไฮ อำเภอสำโรง จังหวัดอุบลราชธานี ร่วมกับสถาบันพัฒนาเยาวชนสืบสานภูมิปัญญาภาคอีสาน ร่วมกันจัดกิจกรรม “เอาข้าวคืนนาเอาภูมิปัญญาคืนถิ่น” โดยมีนักเรียนชั้น ประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 เข้าร่วมกิจกรรมกว่า 40 คน ที่ แปลงนารวมของโรงเรียน

นายคิด แก้วคำชาติ ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาเยาวชนสืบสานภูมิปัญญา กล่าวว่า กิจกรรมที่เกิดขึ้นเป็นงานสำคัญของโรงเรียนที่ร่วมกับชุมชนทุกปี เพื่อสร้างพื้นสร้างสรรค์ให้ลูกหลานมีโอกาสได้เรียนรู้วิธีการดำนา ที่สอดคล้องกับการดำรงอยู่ของคนสมัยก่อนทั้งการศึกษาพันธ์ข้าวพื้นบ้าน การทำนาที่ไม่ใช้สารเคมี การลงแขกทำนาช่วยกัน โดยมีปลายทางคือเป็นโรงเรียนที่มีความมั่นคงทางอาหาร

นายบุญเพ็ง การระเกษ ครูโรงเรียนบ้านสร้างโหง่น กล่าวว่า ปัจจุบันการทำนาเปลี่ยนไป กับความเปลี่ยนแปลงของสังคม วิธีการทำนาปัจจุบันคนในพื้นที่ส่วนใหญ่ทำนาแค่วันเดียว คือไถนาเสร็จก็ใช้วิธีหว่านข้าว แล้วใช้สารเคมี แต่ที่โรงเรียนทำแบบดั้งเดิม ตั้งแต่การเพาะกล้า ปักดำ เกี่ยว มัด นวดข้าว ทางโรงเรียนจะทำเองหมดโดยไม่ใช้สารเคมี แต่จะใช้สารอินทรีย์ หรือ ใบไม้มาทำเป็นปุ๋ยแทน

นายรังสิทธิ์ คำโสภา ผู้อำนวยการโรงเรียน  กล่าวว่า การดำนาจริงๆแล้วไม่ได้หวังเพียงแค่ผลผลิตที่ได้ออกมา แต่ทางโรงเรียนคิดว่าเป็นการเปิดโอกาสให้เด็กได้ศึกษาวิถีชีวิตของชาวนาซึ่งถ้านักเรียนไปเรียนที่อื่นอาจจะไม่มีโอกาสเรียนวิชาภูมิปัญญาในท้องนานี้ เมื่อเขาจบไป หรือไม่ได้เรียนต่อทักษะอาชีพที่โรงเรียนมีจะช่วยให้เขาสามารถประกอบอาชีพในท้องถิ่นได้อนาคต

ทางด้านเด็กที่เข้าร่วมกิจกรรม ได้สะท้อนสิ่งที่ได้เรียนรู้ที่น่าน่าสนใจ เช่นเดียวกับน้อง “น้องโฟกัส” นักเรียนที่พึ่งย้ายเข้ามาใหม่บอกว่า “มาอยู่ที่นี่ผมได้ทำนากับเพื่อนๆ  ได้มาดูต้นข้าว อยากมาวันไหนก็ได้เพราะโรงเรียนเป็นของเรา มีความสุข เล่นน้ำในนาได้อย่าสบายใจ โรงเรียนในเมืองเองที่เคยอยู่ มีแต่ตึก กำแพง ต่างคนต่างอยู่ เลิกเรียนแล้วก็กลับ อยู่ที่นี่ผมได้ทำนาครั้งแรก สอบถามวิธีการทำจากเพื่อน ๆ ผมได้รู้จักพันธุ์ข้าว วิธีการทำนา สนุกมากครับ”

แม้ว่ากิจกรรมครั้งนี้จะเกิดขึ้นในวันเดียว แต่ถือว่าโรงเรียนให้ความสำคัญเนื่องจากหยุดการเรียนการสอนในวันปกติให้เด็ก ๆ ได้ทำกิจกรรมเต็มที่ ทั้งนี้โรงเรียนบ้านสร้างโหง่น นอกจากการทำนาแล้วยังทำโรงเรียนให้เป็นพื้นที่เรียนรู้ และปฏิบัติการด้านเกษตรทำสวนพื้นที่กว่า 70 ไร่ มีการทำไร่อ้อย ยางพารา ปลูกผัก เลี้ยงปลา เลี่ยงไก่ ปลูกต้นไผ่ ฯลฯ  ส่วนแผนงานห้องเรียนชาวนาของเด็ก ๆ ในปีนี้อาจมีการจัดกิจกรรมเกี่ยวข้าว-เอาบุญคูนลานในฤดูกาลเก็บเกี่ยวที่จะมาถึงอีกด้วย

“หลักคิดสำคัญคือการปลูกฝังให้เด็กได้ฝึกวินัยในตนเองเพราะการปลูกข้าวต้องใช้เวลาและความเอาใจใส่จึงจะได้ผลผลิตออกมาเป็นข้าว และความอดทนนี้จะทำให้เด็ก ๆ เห็นคุณค่าของการกินข้าว และใช้จ่ายเงินที่พ่อแม่ให้ลูกๆ มาเรียนอย่างประหยัด เนื่องจากเงินเหล่านั้นมาจากการทำนา ขายข้าวในแต่ละปีของพ่อแม่ผู้ปกครอง” นายคิด กล่าวทิ้งท้าย